Slimme thermostaat en zonnepanelen: optimaal verbruik instellen

Je staat op en het huis is heerlijk warm. Buiten schijnt de zon en je zonnepanelen wekken stroom op.

Toch betaal je nog steeds te veel voor gas en elektriciteit. Herkenbaar?

Het is tijd om je slimme thermostaat en zonnepanelen echt samen te laten werken. Dit is de ultieme combinatie voor een lagere energierekening en meer comfort. Wanneer je ze op de juiste manier instelt, haal je er alles uit. Hier lees je precies hoe je dat doet.

Waarom je slimme thermostaat en zonnepanelen samen moet gebruiken

Veel mensen hebben zonnepanelen op het dak en een slimme thermostaat in de woonkamer, maar gebruiken ze als twee losse eilanden. Dat is zonde. Je zonnepanelen produceren overdag stroom.

Je slimme thermostaat kan je huis verwarmen wanneer jij dat wilt. De kunst is om deze twee processen op elkaar af te stemmen.

Stel je voor: het is 13:00 uur. De zon schijnt volop en je panelen produceren meer stroom dan je verbruikt. Die overtollige stroom lever je terug aan het net.

Vaak krijg je daar een lage vergoeding voor. Het is veel slimmer om die stroom direct te gebruiken voor je verwarming. Zo verlaag je je gasverbruik en maak je optimaal gebruik van je eigen opgewekte energie.

Het basisschema: wanneer stroom opwekken en verbruiken?

De zon doet zijn werk het beste tussen 10:00 en 16:00 uur.

In deze uren leveren zonnepanelen de meeste stroom op. Jouw doel is om het energieverbruik van je verwarming hier zo veel mogelijk op af te stemmen. Je wilt je huis namelijk opwarmen wanneer de zon schijnt, en niet pas als de zon al onder is.

• 07:00 uur: Het huis koel houden tot je opstaat.
• 08:00 uur: De verwarming aan voor een comfortabele start, maar rustig opbouwen.
• 10:00 uur: Vol gas voor de verwarming, want de zon schijnt en de panelen draaien op volle toeren.
• 16:00 uur: De verwarming langzaam afbouwen. Het huis is warm en de zon neemt af.
• Avond: Minimaliseren, alleen bij koude dagen bijverwarmen met gas of de restwarmte uit het huis gebruiken.

Een logisch schema ziet er zo uit: Dit is de basis. Het slim inregelen van je thermostaat zorgt ervoor dat je dit automatisch doet.

Stap voor stap: je slimme thermostaat instellen op zonne-energie

De meeste slimme thermostaten, zoals die van Nest, Toon, Tado of Honeywell, hebben een programmeerfunctie. Gebruik deze functies actief.

Veel thermostaten hebben een standaard programma dat je kunt aanpassen. Kies voor een programma met vier of vijf tijdsvakken per dag. Zet het eerste tijdsvak op ‘comfort’ wanneer je wakker wordt.

1. Gebruik de dagprogramma’s

Zet het tweede tijdsvak op ‘eco’ of een lagere temperatuur als je naar je werk gaat.

Het derde tijdsvak, rond de middag, zet je op een hogere temperatuur. Dit is precies wanneer je zonnepanelen stroom opwekken. De laatste tijdsvakken zet je geleidelijk lager.

2. Handmatige boost op zonnige dagen

Als je een zonnige dag ziet aankomen, kun je handmatig ingrijpen. Verhoog de temperatuur in huis met een graad of twee extra.

Dit doe je rond 11:00 uur. Je huis warmt op terwijl de zon schijnt.

3. Weerintegratie en zonnesensor

De slimme thermostaat en warmtepomp werken zo efficiënt mogelijk samen. Zorg er wel voor dat je ramen dicht blijven om de warmte vast te houden. Slimme thermostaten hebben vaak een ingebouwde weersvoorspelling. Zet deze functie aan.

De thermostaat weet dan of er morgen zon is of bewolking. Bij veel modellen kun je ook een aparte zonnesensor kopen.

Deze sensor meet de zonkracht op het dak. Als de zon schijnt, geeft de sensor een signaal aan de thermostaat om de verwarming eerder aan te zetten. Dit werkt perfect voor zonnepanelen.

De rol van de warmtepomp en hybride systemen

Heb je naast zonnepanelen ook een warmtepomp? Dan verandert het verhaal nog iets.

Een warmtepomp werkt op elektriciteit. Als je zonnepanelen stroom opwekken, kun je de warmtepomp op vol vermogen laten draaien zonder extra kosten.

Stel je thermostaat in op een constante temperatuur in plaats van pieken en dalen. Warmtepompen presteren het beste bij een stabiele temperatuur. Zet de thermostaat op een graag lager dan normaal, bijvoorbeeld 19 graden, en laat de warmtepomp constant zijn werk doen. Gebruik de zonnepanelen om deze temperatuur te halen. Op deze manier voorkom je dat je ’s avonds laat nog met gas moet bijverwarmen.

Verbruik van specifieke apparaten plannen

Een slimme thermostaat regelt de verwarming, maar je hebt meer apparaten in huis. De wasmachine, droger en vaatwasser verbruiken veel stroom.

• Start de vaatwasser rond 13:00 uur.
• Was je kleding wanneer de zon schijnt.
• Gebruik een slimme stekker om apparaten aan te zetten wanneer de zon op zijn hoogst is.

Plan deze apparaten tijdens de piekuren van je zonnepanelen. Door deze verbruikers te combineren met je verwarming, zorg je ervoor dat je geen stroom verspilt.

Dit verlaagt je energierekening nog verder.

Voorkom de valkuil: te veel terugleveren

Een veelgemaakte fout is het te veel terugleveren van stroom. Als je zonnepanelen meer produceren dan je verbruikt, lever je terug. De salderingsregeling verandert de komende jaren.

De vergoeding voor teruggeleverde stroom is vaak lager dan de prijs die je betaalt voor stroom van het net.

Probeer je verbruik dus zo veel mogelijk te matchen met je opwek. Zet de thermostaat dus hoger als de zon schijnt, en lager als er geen zon is. Dit heet 'energiebalans'.

Een slimme thermostaat helpt je hierbij door te schakelen op basis van je zonnepanelen data. Sommige systemen, zoals Toon of een koppeling via Home Assistant, kunnen dit bijna automatisch doen, zeker als je regelmatig je historisch verbruik analyseert.

Praktische tips voor optimale instellingen

Hieronder vind je een checklist om direct mee aan de slag te gaan.

• Check je zonnepanelen data: Gebruik de app van je omvormer (zoals SolarEdge, Growatt of Fronius) om te zien hoeveel stroom je opwekt. Pas je thermostaat-schema hierop aan.
• Gebruik ‘vloerverwarming’ opties: Als je vloerverwarming hebt, is de opwarmtijd langer. Zet de verwarming eerder aan, maar op een lagere temperatuur. Dit werkt perfect met zonnepanelen omdat je langzaam warmte opbouwt met gratis stroom.
• Verlaag de nachttemperatuur: Zet de temperatuur ’s nachts laag, bijvoorbeeld 15 graden. Je huis koelt uit, maar dat is prima als je onder een dekbed ligt. Bespaar gas en elektriciteit wanneer de zon niet schijnt.
• Test verschillende dagen: Probeer een week lang je schema aan te passen. Kijk naar de energierekening en je comfortgevoel.

Hoe je huis isoleren helpt

Zonnepanelen en een slimme thermostaat werken het beste in een goed geïsoleerd huis.

Als je huis slecht is geïsoleerd, verliest het warmte snel. Je zonnepanelen moeten dan harder werken om de temperatuur op peil te houden.

Dit lukt niet altijd met alleen elektriciteit. Zorg voor goede ramen, muren en dakisolatie. Dan kun je de warmte die je overdag opbouwt, ’s avonds nog steeds voelen.

Conclusie: slimme keuzes maken

Je slimme thermostaat en zonnepanelen zijn een gouden combinatie. Het draait allemaal om timing, waarbij je kiest tussen een slimme thermostaat schema versus geofencing.

Zet de verwarming aan wanneer de zon schijnt. Gebruik je eigen stroom voor je comfort. Pas je programma aan op basis van de zon en je dagelijkse ritme. Door bovenstaande stappen te volgen, verlaag je je energiekosten aanzienlijk.

Je bent minder afhankelijk van het net en je woont comfortabeler. Dus open de app van je thermostaat, check de weersvoorspelling en stel je schema bij. Het is tijd om te genieten van je eigen opgewekte energie.